play

Isle of Flowers

Ilha das Flores

Jorge Furtado 1989 Brazilië 13 '
Een tomaat wordt geplant, geoogst en verkocht. Daarna verrot ze en wordt ze afval. Is dat het einde? Nee.
Top Docs Kortfilmklassiekers

Awards & selecties

  • Zilveren Beer Berlinale 1990
  • Publieksprijs Clermont-Ferrand 1991
10.10.2012 Sarah Skoric

Met naar eigen zeggen nogal wat invloed van de net overleden Nouvelle Vague-filmmaker Resnais – en zelfs enkele fragmenten uit diens concentratiekampgruwel 'Nuit et brouillard' – compileert regisseur Jorge Furtado een dialectische korte documentaire als een boom. Van tak op tak, van beeld naar beeld met contrasterende voice-over bouwt Furtado met 'Isle of Flowers' een prangend maatschappelijk vraagstuk op. 

Dat vraagstuk wordt helemaal teruggebracht naar de beginsequens (meneer Suzuki) en de MacGuffin van dienst (de tomaat die meneer Suzuki plukt), want deze tomaat wordt geruild tegen het geld dat Miss Anete als winst binnenhaalt met de verkoop van parfum. Miss Anete koopt de tomaat echter niet rechtstreeks van meneer Suzuki, maar via een supermarkt, die door ‘de mens’ werd gebouwd. En een mens kan bouwen, zo licht de voice over ons toe, omdat het beschikt over twee kenmerken: ontwikkelde hersenen (en ideeën) én twee oponeerbare duimen (waardoor de mens kan grijpen en fabriceren).

'Isle of Flowers' is een résumé van een hele voedselketen, via een snelle, associatieve montage van found footage beelden (Resnais dus o.a.) en encyclopedische prenten. Dat alles wordt al even encyclopedisch toegelicht door een pedagogisch verantwoorde voice-over.

Wat start als een droogkomische (de clevere montage en secce, ietwat ironische vertelstem) en spitsvondige shortdoc kantelt in de tweede helft van de film naar een wrang filmessay. De tomaat die Miss Anete kocht (in de supermarkt) en die ze te bedorven vond voor haar saus (“die ze kan maken omwille van haar opponeerbare duimen”, aldus de voice-over), belandt in de vuilbak en vervolgens op de afvalbelt.

Grond- en veehouders maken daar een tweede selectie: wat is bruikbaar als varkensvoer? Want wat dat niet is, komt terecht op de zogenaamde Isle of Flowers – een dumpingplaats waar de armste mensen in groepjes van tien vijf minuten tijd krijgen om iets te zoeken dat nog ietwat eetbaar is, iets dat intussen reeds werd afgekeurd voor (uber-?)mens en varken.

In 1995 door de Europese filmcritici (aldus Wikipedia) verkozen bij de honderd meest belangrijke kortfilms van de eeuw én ondanks zijn beginstatement “God doesn’t exist” bij release opgeworpen tot Beste Braziliaanse film van het jaar 1990 — en daarnaast nog wel met een prijs uit handen van de Braziliaanse Nationale Bisschoppenconfederatie. Wat vooral achterblijft is de hamvraag/kritiek die Furtado zichzelf en de kijkers stelt: hoe het kan dat de mens vanboven in het voedselrijk staat, maar tegelijk inferieur is aan varkens. Is dat dan The Circle of Capitalistic Life?

4