The Physics of Sorrow

Theodore Ushev 2019 Canada 27 '
Een onbekende man haalt herinneringen op aan zijn jeugd in Bulgarije.
Animatietoppers

Cast & crew

Awards & selecties

  • Clermont-Ferrand 2020
  • Anima 2020
13.02.2020 Carmen van Cauwenbergh

‘De wetten van de melancholie’, een postmoderne tour de force uit 2011 van de Bulgaarse schrijver Georgi Gospodinov, is een reis door de Oost-Europese geschiedenis en de bewogen 20e eeuw. Een boek als metafoor voor de doolhof van het leven zelf dat alle grote thema’s zoals liefde, oorlog, jeugd vervat. Het hoofdpersonage van de Minotaurus vormt de kern van de melancholie.

Wie dit wil verbeelden moet zich een weg banen doorheen een sterk gelaagde tekst. Een pittige uitdaging dus, maar de Bulgaarse animator Theodore Ushev maakt het werk zich in zijn adaptatie niet alleen eigen, hij gooit er nog een extraatje bovenop. Het lijkt wel alsof het boek voor hem geschreven is.

Dat extraatje is de encaustic painting technique waarbij hete was ingekleurd wordt met verschillende pigmenten. Deze techniek werd al in het oude Egypte gebruikt om realistische portretten op de sarcofagen te schilderen, om zo de herinnering te bewaren. ‘The Physics of Sorrow’ is de eerste animatiefilm ooit die volledig in deze techniek is opgebouwd — via Vimeo wordt de techniek gedemonstreerd. Ushev houdt van de beweging die erin vervat zit; de combinatie van het natte en het droge; de snelheid waarmee je moet werken waardoor het een heel fysieke bezigheid wordt. Het is een sublieme techniek die perfect bij het verhaal past.

Een veelheid aan persoonlijke verhalen die toepasbaar zijn op ieder van ons — wiens geschiedenis dit is, maakt dan ook niet uit.

De ruwe, expressionistische verfstreken en de aardse kleuren representeren de donkere geschiedenis van de twintigste eeuw. De wervelende dynamiek waarmee Ushev alles op papier zet, geeft het gevoel van een voortrazende trein; het beeld staat nooit stil. ‘The Physics of Sorrow’ is een dolle rit vol verbazing en ontroering door de combinatie van wondermooie beelden, poëtische woorden en een existentiële, bombastische sfeer. Een melancholische voice-over bindt het geheel, fluisterend, aaneen. In het Engels is die taak voor Rossif Sutherland, in het Frans voor Xavier Dolan ('Mommy') — stemmen die als warme dekentjes de koortsdroom wondermooi maken.

Het verhaal leidt je door de persoonlijke geschiedenis van een man, geboren in Bulgarije, als fruitvlieg die het begin van de ijstijd en het einde van de Koude Oorlog heeft gezien, als nachtegaal, als wolk,… “I am us,” zegt de man, en zet daarmee de toon: de start voor een veelheid aan persoonlijke verhalen die toepasbaar zijn op ieder van ons — wiens geschiedenis dit is, maakt dan ook niet uit. Ieder van ons moet zijn jeugdherinneringen achterlaten waardoor we allemaal migranten worden.

Na ‘Gloria Victoria’ in 2013 en ‘Blind Vaysha’ in 2016 levert Ushev nu een meesterwerk af. Zelf ziet hij zijn nieuwste kortfilm als een geanimeerde tijdscapsule waarin een portret geschetst wordt van onze generatie voor de volgende generatie. Als een zoektocht naar geluk van alle Minotaurussen.

Voor deze zoektocht hanteert hij niet enkel een oeroude techniek maar doet ook beroep op een al even oud verhaal, de mythe van Minotaurus. Eigenlijk zijn alle verhalen al geschreven; we maken enkel nog variaties op.

4