Kortfilmfestival Leuven On Tour

Het Kortfilmfestival Leuven maakt op het einde van het jaar traditiegetrouw een round-up van de beste, meest verrassende en meer besproken kortfilms...
22/05/2020
De Kortfilmfestival On Tour-compilaties zijn vanaf 22 mei te zien in Premium VOD en bestaan telkens uit vijf Belgische kortfilms, goed voor een...

TV

 
Keniaans kunstencollectief neemt Oberhausen over

Artikel
Oberhausen Onlinefilmfestival belicht het diverse film- en video-oeuvre van het Keniaanse feministische en queer-friendly The Nest Collective.

 

Jan Sulmont

 
Da-Dzma
rating

Duur: 16 min. | Land: | Regie: Jaro Minne | Cast: , , , | Scenarist: | Producent:

“Wanneer ik het woord ‘toekomst’ uitspreek, vertrekt de eerste lettergreep al naar het verleden.” Jaro Minne maakt in zijn observerende drama ‘Da-Dzma’ de woorden van de Poolse dichteres Wislawa Szymborska — over de alliantie tussen toekomst, verleden en heden — prangend tastbaar.

De vijftienjarige Dali probeert haar broer te benaderen, net voor diens vertrek naar Turkije. In de hoop dat… Wel, dat is net de kwestie die Minne heel zacht in de schoot van de toeschouwer legt.

‘Da-Dzma’, een Belgisch-Georgische co-productie, begint dan ook met een afspraak bij de oogarts die Dali aanraadt een bril te dragen, om een oogoperatie in de toekomst mogelijk te maken. De busrit naar huis verloopt in volledige stilte, maar ze is tegelijkertijd alleszeggend omdat broer en zus er de problemen van geëmigreerde werkkrachten te horen krijgen doordat een medeforens zijn telefoongesprekken allesbehalve discreet voert. Het toont de zin voor nuance en subtiliteit die karakteristiek is voor Minne’s film: alles lijkt overal te gebeuren, behalve tussen de broer en zus zelf. Die afwezigheid wordt doorheen de film alleen maar schrijnender: alles voelt als uitstel tot het zelfs daar te laat voor is. Beide personages lijken onderhevig aan een drukkende socio-economische realiteit waarvan de barsten het best zichtbaar zijn op (inter)persoonlijk niveau.

De eenzaamheid wordt zo vormgegeven dat ze gemis uitstraalt, zonder dat de personages daardoor afhankelijk of zwak lijken.

Minne’s derde kortfilm (na ‘Regarde-moi’ en ‘Fragments of Gabi’) legt de fragiliteit van een verwaarloosde emotionele familieband vast. We zien Dali in haar dagelijkse sleur terwijl haar broer zijn naderend vertrek voorbereidt. Hij vertrekt uit pure overlevingsdrang: “If you don’t work, you don’t eat. You work, you eat.” De momenten die ze beiden zouden kunnen gebruiken om plannen te smeden voor het verloop van de komende tijd, — en, zo, wat dichter bij elkaar te komen — brengen ze alleen door. Die eenzaamheid wordt zo vormgegeven dat ze gemis uitstraalt, zonder dat de personages daardoor afhankelijk of zwak lijken. Integendeel, ze maken er beiden een punt van om vooral niet te veel van zichzelf bloot te geven.

Dit idee vindt het best zijn weg naar het scherm wanneer Minne, naast regisseur trouwens ook cameraman, de vermoeide gelaten van zijn hoofdpersonages hult achter gordijnen of in rokerige taferelen op het Georgische platteland. De cinematografie, veelal gehuld in het donker, geeft een intieme inkijk in de vervreemde relatie tussen broer en zus.

Minne vertrok voor ‘Da-Dzma’ niet vanuit willekeurige hersenspinsels, maar bracht wel herhaaldelijke periodes door met Georgische families. Met wat hij binnen die families observeerde, gaf hij gestalte aan de familiale, sociale en economische spanningen waar zijn film zich van voedt. Die spanningen smoort de jonge maker met zijn trage shots.

Grip op de hoofdpersonages krijg je echter nooit. Dat zorgt voor een constant desolaat gevoel: niet de fijnste emotie in cinema, maar in het geval van ‘Da-Dzma’ zonder twijfel de meest passende.

Bo Alfaro Decreton
 
Never Look At The Sun
rating

Duur: 05 min. | Land: | Regie: Baloji | Cast: , , , | Scenarist: | Producent: , , | Productiehuis:

Beweren dat Baloji van vele markten thuis is, is een understatement. Als multitalent combineert de Congolese Belg met glans een unieke beeldtaal met poëzie, zowel in muziekteksten, kostuums, sets als videoclips en kortfilms. Gevoel voor schoonheid en diepgang maken van Baloji een unieke en intelligente stijl- en verhalenmaker.

Met ‘Never Look At The Sun’ is de artiest — naar eigen zeggen vooral ook een "gefrustreerde fotograaf" — intussen aan zijn vierde film toe. We herkennen de stempel die hij drukte op zijn eerder werk: kleurrijke en verhalende maskers, gestileerde achtergronden, symbolische kostuums, een esthetische cameravoering (steeds in samenwerking met cameraman Joachim Philippe) met vaak fragmentarische scènes en een tegelijk poëtische als opzwepende muzikale score (van Baloji zelf).

Het is niet louter esthetiek die overheerst, Baloji stelt tegelijk iets uit de hedendaagse maatschappij in vraag. Is dat in ‘Zombies’ de verslaving van mensen aan smartphones (“pixelated mirror / my lifeless feet / ubiquitous dream / in a megabyte mirage”), dan is het in ‘Never Look At The Sun’ de handel in en praktijk van bleekmiddelen voor een donkere huid. De muzikant-regisseur stelt in vraagt, maar bekritiseert niet: “Voorouderlijke patronen gecombineerd met moderne vooroordelen verklaren het fenomeen van huidbleking,” aldus Baloji in een interview met Nowness. “We kunnen de praktijk niet bekritiseren omdat deze geworteld is in culturele concepten, interpretaties en vragen over zelfbewustzijn.”

Baloji's films zijn een eclectisch, bezwerend en muzikaal bad waarin je je nog een paar keer wilt onderdompelen om nieuwe knipogen en symbolieken te ontdekken.

Met deze nieuwe film gaat Baloji een andere weg op als verhalenverteller. Hij bouwt, voor de eerste keer, de film niet op rondom zijn muziek, maar baseert zich op een gedicht van architect en researcher Thandi Loewenson. Haar gedicht draagt de film, maar de metaforische beelden zijn minstens even sterk: hoe een afficheplakker de metershoge advertenties insmeert met witte behangerslijm (in analogie met het bleekmiddel); of hoe de protagonist zich inpakt met maskers en kledij — om niet aan de zon blootgesteld te worden? "Nooit naar de zon kijken was een uitdrukking die ik vaak hoorde las kind,” vertelt de regisseur nog. “Kijk nooit naar de zon en speel er niet onder, want je bent al donker genoeg. Het is een manier waarop ouders hun kinderen trachten te beschermen, maar wel met neveneffecten.”

Baloji is zo goed als altijd intensief betrokken in het maakproces, vaak zowel als art director, regisseur, acteur, muzikant & scenarist. Doorheen zijn carrière als filmmaker werkt hij samen met zowel Congolese als Belgische als internationale crew, artiesten en modehuizen en houdt nauwgezet oog op bijna elk detail in beeld, muziek en tekst. Zijn films zijn daardoor een eclectisch, bezwerend en muzikaal bad waarin je je nog een paar keer wilt onderdompelen om nieuwe knipogen en symbolieken te ontdekken.

Hoewel ‘Never Look At The Sun’ minder zintuiglijk overweldigend is als ‘Peau de chagrin — Bleu de nuit’ sluit het mooi aan in het rijtje films van de multi-artiest. Goed voor opnieuw een nominatie op ’s werelds oudste kortfilmfestival van Oberhausen dat dit jaar, omwille van coronamaatregelen, enkel digitaal plaatsvindt. Dat nadat Baloji er vorig jaar nog de Principal Prize won voor ‘Zombies’. Faut le faire.

Sarah Skoric

Oberhausen Onlinefestival

Het oudste kortfilmfestival ter wereld laat de Covid19-crisis niet aan haar hart komen. Van 13 tot 18 mei vindt het festival online plaats, met twee...
13/05/2020 tot 18/05/2020
Het oudste kortfilmfestival ter wereld vindt dit jaar integraal online plaats.
 
The Swimming Club
rating

Duur: 10 min. | Land: | Regie: Cecilia Golding, Nick Finegan | Producent: ,

“Serene power": dat is wat Roberta voelde toen ze voor het eerst met de andere leden van TAGS (Trans and Gender Non-Conforming Swimming Group) het zwembad indook. Die serene kracht is ook hoe ‘The Swimming Club’ het best valt samen te vatten. In een babyblauw kleurenpalet portretteren Cecilia Golding en Nick Finegan de zwemmers op een opvallend natuurlijke wijze, als een levenslustige verademing binnen queer cinema.

De clubleden doen hun persoonlijke boekje open over hoe ze zich, als trans* persoon, moeilijk op publieke plaatsen durven te begeven. Deze zwemclub geeft hen voor het eerst die vrijheid terug. Hun verhalen vormen de basis van de documentaire: er is ruimte voor poëtische getuigenissen, krachtige anekdotes en lange pauzes waar beeld en muziek overheersen.

Geen ideologisch of feelgoodgeklets, maar kalme en markante ontboezemingen.

Wanneer Roberta het zwemmen koppelt aan hoe iedereen voor de geboorte in de baarmoeder zwemt, toont het regisseursduo hoe een ander clublid elegant onderwater kronkelt. Via etherische muziek en slowmotionportretten wordt zo de schoonheid van het lichaam gevierd. De deelnemers zweven als het ware in en op het zwembad. Geen zelfmedelijden, noch hoogmoed, enkel oprechte en trefzekere emoties. Ook geen ideologisch of feelgoodgeklets, maar kalme en markante ontboezemingen: de leden geven zich (letterlijk) bloot en genieten van hun teruggewonnen vrijheid. De balans tussen woord en beeld is wonderschoon.

In die zweverigheid geven Golding en Finegan een duidelijke boodschap mee. Ze bieden een verfrissende kijk op wat “safe spaces” voor de LGBTQIA+ gemeenschap kunnen betekenen. Zo vertelt Roberta over hoe ze ooit werd uitgescholden door een groep zwemmende jongens, waarop ze de zwemgroep aanmaande om het zwembad toch open te blijven houden als zij er zwemmen. Openheid is een tweerichtingsstraat: trans* personen omarmen niet enkel hun eigen identiteit, ook de buitenwereld draagt diezelfde verantwoordelijkheid.

Die evidente maar nog te weinig vanzelfsprekende boodschap zit ook in de details, zoals in de simpele en neutrale titel bijvoorbeeld. ‘The Swimming Club’ viert niet hun anders-zijn, maar het zichzelf-zijn. De instructieborden op de achtergrond — No Diving, No Running, Private: No entry — zijn een kleine knipoog naar een wereld vol regels en verwachtingen waar zij zich even niets van aantrekken. Fuck de norm, quoi.

De trans* gemeenschap moet niet alleen buiten het zwembad opboksen tegen vooroordelen, maar ook binnen de eigen LGBTQIA+ gemeenschap is er sprake van polariserende narratieven. Dit zwembad is de ideale locus om een vreedzaam discours te verkennen. Zonder vooraf ooit iets met een camera gedraaid te hebben, zetten Golding en Finegan een zodanig bevrijdend stukje cinema neer dat je haast vergeet dat je je tussen vier muren van een zwembad bevindt.

Youness Iken
 
Shadow Animals
rating

Duur: 22 min. | Land: | Regie: Jerry Carlsson | Cast: , , , , | Scenarist: | Producent:

Twee vaders en hun dochter Marall bellen aan voor een typisch Zweedse dinner party. De begroetingen gebeuren formeel, maar armen worden langdurig gestreeld en hoofden worden extra aangetikt. Snel wordt duidelijk dat we voor 20 minuten absurde cringe zijn vertrokken: de volwassenen wisselen van glazen, wachten secondenlang op een gezamenlijke proost en eindigen met dierlijke dansjes.

Om het schouwspel ernstig te houden, dringt een schaduw het huis binnen. Marall is de hele avond in de ban, maar de volwassenen zien hem niet, druk bezig met hun bizarre bijeenkomst. De schaduw komt meer vertellen wanneer Marall alleen is onder de dinertafel. De twee begroeten elkaar en starten een schaduwspel. Maralls imitaties waarschuwen voor hoe de volwassenen volstrekt blind zijn voor hun eigen schaduwspelletjes.

Op den duur merken ook de volwassenen dan toch iets op. De vrouw des huizes schiet de grimmige figuur neer, maar stelt iedereen gerust dat er geen vuiltje aan de lucht is. Hoe het voltallig gezelschap wordt belazerd, toont aan hoe we elkaar vaak kleinburgerlijk sussen en beliegen om toch maar niemand tegen de borst te stoten en bij de groep te kunnen horen. De volwassenen schamen zich niet voor hun uiterlijke gedragingen, maar wat er buiten het zicht gebeurt, houden ze liever voor zichzelf.

Jerry Carlsson's film treft z'n doel, al mocht het komische poppenspel misschien nog net een tikkeltje gekker en groter: de dansjes van de volwassenen zijn hilarisch in hun eenvoudigheid, maar blijven niet voldoende entertainen.

Wat opvalt is dat de hele bende zeer divers is. Een homokoppel, een meisje met rasta’s en een etnisch zwarte en Japanse volwassene die erbij lijken te zijn gegooid: schetst Carlsson geforceerd de ideale Zweedse samenleving, of voegt het toe aan de kritiek die hij erop wil geven?

Youness Iken
 
Kiem Holijanda
rating

Duur: 14 min. | Land: | Regie: Sarah Veltmeyer | Cast: , | Scenarist: , | Producent: , | Productiehuis:

De migrantendroom kan op een pornoplaatje staan, bewijst Sarah Veltmeyer met ‘Kiem Olijanda’. De in Nederland wereldberoemde pornoster Kim Holland zal niet snel nog eens de rode draad spelen in een Kosovaars drama.

“Heb je de 7000 euro?” Voor een arm dorpje in Kosovo is de kalme openingszin van ‘Kiem Olijanda’ meteen een surreële slag in het gezicht. Broers Andi en Florist – die in het echt ook familie zijn – komen rond door melk te verkopen in een verlaten stip. Florist slaagt erin grof geld bijeen te rapen en ruikt een kans om naar het buitenland te gaan, maar zijn jongere broer valt uit de lucht. Andi moet plots afscheid nemen en kan zich op het einde van de film enkel troosten met… pornoster Kim Holland.

Naast een pakkende reality check dat (ruraal) Kosovo er nog altijd desastreus bij ligt, ontwikkelt Veltmeyer in die minikosmos een verhaal over broederschap en escapisme. Andi ontdekt in de gedeelde slaapkamer een pornokaartje van Kim Holland met een QR-code. Hij heeft geen gsm en kan haar enkel tot leven wekken via het toestel van zijn broer. Maar wanneer die naar het buitenland – nota bene Nederland – vertrekt, is het te laat.

De seksuele fantasie van Andi wordt prachtig geprojecteerd op de geheime droom van Florist. Andi geeft zich doorheen de film helemaal bloot voor een fictief vluchtje naar Nederland, terwijl Florist in alle stilte een echte vlucht voorbereidt. Helaas mist de climax een klein beetje logische dramatiek. De plotse geldsom van Florist komt wel erg uit het niets, en Andi laat zijn broer wel heel makkelijk vertrekken. Jammer.

Andi Bajgora is in het echt geen kleine Kosovaar meer: hij mocht twee jaar eerder al naar de Oscars met zijn rol in de genomineerde kortfilm ‘Shok’ van Jamie Donoughue. Het Brits-Kosovaarse ‘Home’ van Daniel Mulloy, waarin hij ook speelde, won de BAFTA Award voor Beste Korte Film. Het autobiografische spook maakt de absurde utopie in ‘Kiem Olijanda’ des te interessanter. Andi krijgt een QR-code in ruil voor zijn broer, maar voor hoelang zal die hem troosten?

Youness Iken

Pagina's

Subscribe to Kortfilm.be & Kutfilm.be RSS